Kritische ruimtes: een lege bioscoopzaal

Onlangs verscheen bij Amsterdam University Press het boek The Permanent Crisis of Film Criticism. The Anxiety of Authority geschreven door Mattias Frey (Kent University). Op de omslag is een fraaie zwart-witfoto afgebeeld van twee deftige heren die op de eerste rij van een verder lege bioscoopzaal zitten. We mogen aannemen dat de vertoning waar de heren voor komen net afgelopen is; het licht in de zaal is aan, de linker heer is nogal obligaat aan het klappen terwijl de rechter in slaap is gesukkeld, de handen in elkaar gevouwen op de iets te zware buik.

Unknown

Het is een treffende omslag voor een boek dat als onderwerp heeft het crisisdiscours dat de filmkritiek, maar ook de kunstkritiek in het algemeen, omgeeft. Niet alleen is het contrast tussen de sjiek geklede heren en de kale bioscoopstoeltjes groot (alsof de mannen hardnekkig een etiquette volgen in een omgeving die daar allang niet meer om vraagt). Schrijnender nog is het feit dat er niemand in de zaal zit die een bevestiging zou kunnen geven van hun aanwezigheid. Wat doen die mannen daar? Het is duidelijk dat ze het niet erg naar hun zin hebben, dus waarom zitten zij daar in hun beste pak?

Enerzijds zouden we de scène kunnen lezen als een onderstreping van de veel gehoorde opvatting dat kunstkritiek in tijden van Internet haar beste tijd heeft gehad. Ter illustratie van deze opvatting refereert Frey in de inleiding van The Permanent Crisis of Film Criticism aan een themanummer over ‘Film Criticism in the Age of Internet’ van het tijdschrift Cineaste. Hierin stelt de redactie vast dat amateur-critici het Internet overspoelen. De explosieve toename van veelal zelfbenoemde critici zou een inflatie van de kritische standaard tot gevolg hebben. Het is een onontkoombare situatie die de redactie niet al te vrolijk stemt:

We are now –unavoidably– part of a hybrid landscape and can only hope that good criticism will prevail over bad, both in magazines and the Internet’.

Met andere woorden: de mannen in pak zijn de laatste telgen van een uitstervend ras, ze proberen stijlvol ten onder te gaan maar zijn eigenlijk alleen maar belachelijk in hun vasthoudendheid aan oude normen en waarden. Ergens weten ze het wel… de linker heeft een onnavolgbare verveelde uitdrukking op zijn gezicht, de rechter kon zijn aandacht er simpelweg niet meer bijhouden.

De afbeelding op de omslag van The Permanent Crisis of Film Criticism zou daarnaast ook gelezen kunnen worden als een illustratie van de vraag waar tegenwoordig de kritische ruimte gezocht moet worden. Gebeurt het nog wel in deze (lege) bioscoopzaal? Volgens deze lezing is er met de critici zelf niet zo veel mis, zij belichamen slechts het prototype van de criticus, die het wel gewend is doelwit van spot te zijn. Als de geschiedenis van de filmkritiek wordt overzien, zo stelt Frey, dan blijkt immers dat zij permanent in crisis is. Het imago van de criticus is nooit echt goed geweest. Dit maakt de vraag wanneer de criticus zijn autoriteit verloor en welke factoren ervoor zorgden dat hij zijn gezag kwijtraakte dan ook minder relevant in Freys optiek. Interessanter vindt hij de vraag waarom critici nog steeds geobsedeerd zijn door traditionele noties die aan culturele autoriteit gekoppeld worden, zoals goede smaak, intellectualisme, diepgang, kritisch onderscheidingsvermogen.

Als ik Frey goed begrijp zijn het uitgerekend dit soort traditionele noties van culturele autoriteit die op nieuwe media platforms (de site Rotten Tomatoes wordt door hem als tekenend voorbeeld aangehaald) weer in ere worden hersteld, of preciezer, weer legitiem worden geacht. De kritische ruimte is veranderd, zij is verspreid geraakt, heeft een veel groter bereik en veel meer deelnemers, maar de wijze waarop er (kritisch) over kunst wordt gepraat, verandert misschien veel minder dan wij geneigd zijn te denken. Het is een aantrekkelijke hypothese en ik vraag mij af: zou zij ook opgaan voor de literaire kritiek in the Age of Internet?

Eerst maar eens het hele boek van Frey lezen… De inleiding die via de site van Amsterdam University Press is te downloaden maakt alvast nieuwsgierig.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: